My view from somewhere

Stel je eens voor: het ene moment vlieg je door de lucht, het andere moment lig je in het water. Om je heen spartelen mensen in het water en angstkreten vullen de stilte. Je bent te versuft om te reageren, maar je lichaam staat op de automatische piloot. Tegen de tijd dat je weer helder kan nadenken, strompel je een parelwit strand op. Vermoeid laat je jouw lichaam in het zand neerploffen terwijl je in de verte palmbomen ziet wuiven. Je doet je ogen dicht en kan een gedachte aan Robinson Crusoe niet onderdrukken.

lijst
Het eiland is volledig verlaten. Al snel wordt het duidelijk dat de overlevenden op zichzelf zijn aangewezen. Op een redding hoef je niet te rekenen. Je zal een totaal nieuw leven moeten beginnen, zien te overleven en je eigen samenleving op zien te bouwen.

Hoe ziet die samenleving er uit?

De natuur van de mens
Als je de geschiedenisboeken er op na slaat kom je er al snel achter dat de mens altijd hiërarchie zoekt. Van de ergste vorm, slavernij, tot een kassensysteem en zelfs onze huidige monarchie. Er zijn altijd groepen die onderverdeeld worden in elite, middenklasse of de onderste laag van de samenleving. Je ziet dit niet alleen in onze moderne maatschappij terug, maar ook bij stammen die weinig tot geen contact hebben met onze wereld. Er is altijd een stammenhoofd, die vaak wordt deze bijgestaan door een raad van ouderen. Maar zelden wordt hun besluit in twijfel getrokken. Naar mijn mening kan je hier dan ook uit concluderen dat hiërarchisch leven in de natuur van de mens zit.

De huidige democratie lijkt een van de meest succesvolle systemen te zijn, die daar uit voort is gevloeid. Dit komt mogelijk omdat er geen directe vorm van onderdrukking meer is. Daarnaast wordt de illusie gewekt dat iedereen gelijke kansen heeft. Iedereen maakt een kans om op een dag tot de elite te behoren. Je keert zich niet snel tegen datgene waar je op een dag deel van hoopt uit te maken en dus is het niet vreemd dat deze illusie voldoende lijkt te zijn om de rust te bewaren. Het lijkt haast of brood, spelen en dit vooruitzicht de benodigde ingrediënten zijn voor een goedlopende samenleving. Dat maakt het overigens niet meteen de meest ideale vorm, maar wat dan wel?

De ideale samenleving
Hoe mooi zou het wezen als de mens van naturen geen agressie als overlevingsinstinct zou hebben? Wanneer het egoïsme daarnaast ook verdwijnt, kunnen we een eerlijke verdeling maken. Zie het als de idealistisch mengvorm van communisme, socialisme en marxisme.

Uit ervaring weten we helaas dat dit soort idealisme niet wordt beloond, maar dat wilt niet zeggen dat het geen goede elementen heeft. Hetzelfde kan gezegd worden over de monarchie, democratie, theocratie en wellicht zelfs vormen van dictatuur. Iedere vorm van een samenleving heeft zijn goede en zijn slechte kanten. Is er dan wel een perfecte samenleving?

Nee.

Mijn wensen en behoeften verschillen met die van een ander. Het is dan ook onrealistisch om te spreken van De Ideale Samenleving, maar ondanks dat ik daar geen beeld van kan scheppen, kan ik dat wel van Mijn ideale Samenleving. Laten we eens inventariseren hoe ik naar de mens kijk.

De mens
Mogelijk heb ik een enigszins pessimistische wereldblik. Ondanks dat ik vaak op mensen vertrouw en van het goede uitga, kan ik niet ontkennen dat mensen tot zeer slechte dingen toe in staat zijn. Deze gedachte kan ik niet zomaar uitschakelen, waardoor ik in grondbeginsel uitga van de mogelijke dreiging die een persoon met zich mee brengt.

Ik ben niet van mening dat de mens slecht is, maar ik wel dat iedereen egocentrisch denkt. Pas wanneer je er zelf warmpjes bijzit, kijk je naar anderen. Bezit speelt dan ook een grote rol in het gedrag van de mens. In mijn optiek zijn we allemaal uitgerust met een enorme verzamelwoede. Iedereen wilt zoveel mogelijk dingen van waarde hebben omdat dit de kans op overleven vergroot. De hoeveelheid waarmee we genoegen nemen is afhankelijk van je huidige bezit. Ik geloof wel dat mensen willen delen, maar alleen wanneer men ervan overtuigd is dat er een overschot is. Dat wat als eigendom wordt ervaren zal niet snel worden gedeeld of afgestaan.

Sturing
De mens heeft sturing nodig. Zonder algemeen geaccepteerd gezag zal men neigen naar anarchie. Dat is op zichzelf staand geen probleem, ware het niet dat dit uitmondt in het recht van de sterkste.

Het grappige daarvan is dat het recht van de sterkste uiteindelijk weer zal evolueren in een dictatuur. Dit valt mogelijk te wijten aan het verlangen naar veiligheid en geborgenheid. Zo lang men zich achter de sterkste persoon schaart en doet wat deze hem opdraagt, is er geen direct gevaar. Er is een vorm van leiding en een ander is verantwoordelijk voor belangrijke zaken zoals onderdak, het naleven van regels en het zorgen voor voedsel. Hier komt het ware kuddegedrag van de mens naar boven.

Hiermee raken we ook meteen een pijnlijk punt van onze huidige maatschappij. De ‘westerse wereld’, zoals we onszelf graag noemen, is er van overtuigd dat de democratie het antwoord is op alle gebeden. Hierdoor heeft men onder andere de Arabische lente afgedwongen en is men nog steeds aan het vechten om zoveel mogelijk dictators van de troon te stoten. Is het echter geen arrogante aanname dat iedereen behoefte heeft aan een democratische leefomgeving?

sadam

Ondanks dat niet iedereen behoefte zal hebben om zich te mengen in het besturen van de samenleving, denk ik wel dat ieder mens graag de mogelijkheid wil hebben om zijn of haar stem te laten horen. Dit moet in alle vrijheid en veiligheid kunnen. Binnen een dictatuur is daar geen ruimte voor, waardoor onze geschiedenisboeken vol staan met allerlei belangrijke revoluties. De aanname die wij hier in het Westen maken blijkt achteraf dus niet zo verkeerd te zijn, maar het afdwingen van democratie zal nooit werken. Mensen moeten hier zelf naartoe groeien.

Basiselementen
Door de natuur van de mens te beschouwen meen ik meer inzicht te krijgen in wat wel en niet zal werken binnen een samenleving. Dat ik dit met mijn eigen achtergrond en referentiekader doe, zorgt ervoor dat ik mijn ideale samenleving aan het creëren ben. Toch zijn er een aantal basiselementen waaraan voldoen moet worden als een samenleving wilt slagen. Denk hierbij aan de piramide van Maslow, waarin de basisbehoeften van de mens wordt geschetst.

maslow

Binnen een goed functionerende samenleving dienen aan de primaire levensbehoeften, eten, drinken en kleding, voor alle inwoners te worden voldaan. Ook dient iedereen zich veilig te voelen. Dat kan men onder andere bereiken door het opstellen van algemene regels, handhaving en door potentieel gevaar (wilde dieren, natuurrampen en agressievelingen) op afstand te houden.

Wanneer in deze basisbehoeften wordt voorzien, kan men de samenleving naar een hoger niveau tillen. Dit kan enkel wanneer iedere inwoner zich in zekere mate verbonden of zelfs verantwoordelijk voelt. Een veilig podium en gehoor bieden aan de eigen stem kan daar bij helpen. Denk hierbij aan een volksoverleg of een roulerende volksvertegenwoordiging (bij grotere groepen). Ook een eerlijke taakverdeling en het gezamenlijk plukken van de vruchten van de maatschappij vergroten het verantwoordelijkheidsgevoel.

Als laatste zal men gaan werken aan de zelfontplooiing, educatie, vermaak, geneeskunde en infrastructuur. In deze periode kan men zich ook gaan richten op contacten met de buitenwereld in de vorm van handel. Onderling zal dit al eerder plaats vinden.

Mijn ideale samenleving
De basiselementen liggen aan de grondslag van iedere goed functionerende samenleving, maar dat maakt het nog geen perfecte samenleving. Zoals eerder vermeld kan ik deze alleen vanuit mijn eigen oogpunt omschrijven. Daarom is het van belang om te vertellen welke aspecten ik onder andere belangrijk acht:

* Respect
* Vrijheid
* Educatie
* Vermaak
* Leefbaarheid
* Liefde
* Rechtvaardigheid
* Spreekrecht
* Gelijkheid
* Gemeenschappelijke ontwikkeling
* Zelfontplooiing
* Vrijheid van meningsuiting op basis van wederzijds respect
* Het dienen van de gemeenschap als hoogste doel

Hierbij wil ik wel de kanttekening maken dat in mijn samenleving religie geen belangrijke rol zal spelen. Met het aanbidden van het onzichtbare komt de wens van de hiërarchie wederom sterk naar boven. Het is in mijn optiek daarom onmogelijk, dan wel niet onnatuurlijk, om geloof (in welke vorm dan ook) uit te bannen. Wel kan het opdringen van geloof, zoals het dopen van baby’s of het aanpraten van een schuldgevoel, strafbaar worden gesteld.

Naast deze fundamentele elementen zal er ook een groot respect voor de natuur zijn. Schadelijke brandstoffen worden vermeden en duurzaamheid is een kernbegrip.

Regels en straf
Een samenleving kan niet prevaleren zonder de hulp van afspraken, regels en consequenties die daaraan vasthangen. In mijn ogen omschrijft Thea Beckman in haar boek Kinderen van moeder Aarde het perfecte systeem.

Voor iedere misdaad is een verschillende kleur. Groen staat voor de lichtste overtredingen, zwart voor de zwaarste misdrijven. Wanneer iemand een misdaad begaat, krijgt deze persoon een stempel in het gezicht met de passende kleur. De inkt slijt zeer langzaam. Groen na een aantal maanden, zwart na zeven jaar. Zolang een persoon een stempel draagt, ontvangt hij geen liefde, krijgt hij rot klusjes en wordt hij in het ergste geval verstoten.

rode kaar

Met deze vorm van bestraffen kan men het beroven van vrijheid voorkomen. Mensen worden publiekelijk ten schande gezet, wat een psychologische impact heeft. Hierdoor is het beschreven strafsysteem veel effectiever dan het huidige systeem van opsluiting dat wij kennen. Bovendien kan de gestrafte alsnog een bijdrage leveren aan de samenleving, zij het in de vorm van de rotklusjes.

Conclusie
Een samenleving opbouwen is hard werken. Sommige dingen kunnen niet afgedwongen worden, maar zullen op een natuurlijke manier groeien. Op andere punten kunnen afspraken er voor zorgen dat de samenleving een veilige leefomgeving wordt en blijft. Mijn ideale samenleving mag op sommige punten dan wel verschillen met ons huidige systeem, die punten zijn maar minimaal. Geen enkele samenleving zal 100% perfect zijn. Dat brengt mij dan ook tot de afsluitende conclusie:

We doen het zo slecht nog niet.

Advertenties

Een gedachte over “My view from somewhere

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s